ისრაელი

Article on other languages:

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire
دولة اسرائيل / מדינת ישראל
ისრაელის სახელმწიფო
ქვეყნის დროშა ქვეყნის გერბი
დროშა გერბი
ჰიმნი: Hatikvah
„იმედი“
ქვეყნის მდებარეობა
დედაქალაქი იერუსალიმი
31°47′N 35°13′E
უდიდესი ქალაქი იერუსალიმი
ოფიც. ენები ებრაული, არაბული
მთავრობა საპარლამენტო დემოკრატია
  -პრეზიდენტი შიმონ პერესი
  -პრ.-მინისტრი ეჰუდ ოლმერტი
ფართობი
 - საერთო
 
 - წყალი (%)		  
20,770 კმ² (151-ე)
 
  2%
მოსახლეობა
 - 2007 სავ.
 - 1995 ცენზი
 - სიმჭიდროვე		  
7,184,000 (96-ე)
5,548,523
324 ად/კმ² 
მშპ (ppp)
 - საერთო

 - ერთ მოსახლეზე		 2007მიახლ.
$232.7 მილიარდი (44-ე)

$33,299 (22-ე)
აგი (2007) 0.932 () (23-ე)
ვალუტა ახალი შეკელი (ILS)
დროის სარტყელი (UTC +2სთ.)
  -ზაფხულის დრო (UTC +3სთ.)
ქვეყნის კოდი ISR
ccTLD .il
სატელეფონო კოდი +972


სექციების სია

სახელწოდება

  • ოფიციალური: ისრაელის სახელმწიფო.
  • ეროვნული: ივრითი - מדינת ישראל, Medinat Yisrael; არაბული - إسرائيل, Daulat Israil.
  • ეტიმოლოგია: ”ისრაელი” ძველებრაულად “ღმერთთან შეჭიდებულს” ნიშნავს.

გეოგრაფია

ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ისრაელის ჩრდილოეთით ლიბანი და სირია მდებარეობს, აღმოსავლეთით იორდანია, სამხრეთით წითელი ზღვა, ხოლო დასავლეთით ეგვიპტე და ხმელთაშუა ზღვა.

ფართობი - 20.800 კვ.კმ, მათ შორის პალესტინის არაბული სახელმწიფოსათვის გაეროს მიერ გამოყოფილი ტერიტორია - 6.220 კმ2 (ღაზას სექტორი და იორდანის დასავლეთი ნაპირი).

რეგიონები. ქვეყნის ჩრდილოეთი, და ცენტრალური ნაწილის აღმოსავლეთი მხარე, მთიანია; დასავლეთში ზღვისპირული დაბლობია, სამხრეთში კი უდაბნო.

ქვეყნის ჩრილოეთში მდებარეობს გალილის მთები და 1967 წელს შემოერთებული გოლანის მაღლობები. ეს კუთხეები ყველაზე მწვანე და წყალმრავალია ისრაელში; ზამთარი აქ ყველაზე ცივი და ნალექებიანია. გალილსა და გოლანს შორის ხულას ხეობა და ქინერეთის ტბაა.

ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის მთიან, აღმოსავლეთ მხარეს, გალილისაგან იზრეელის ხეობა ჰყოფს. ეს მხარე სამარიისა და იუდეის მთებს მოიცავს. ეს მთები ჩრდილოეთის მთებზე დაბალია, მაგრამ ზამთარი აქაც საკმაოდ ნალექებიანია. იუდეა სამარიის სამხრეთითაა. იუდეის მთების აღმოსავლეთით იუდეის უდაბნოა. ამ უდაბნოს სამხრეთ-აღმოსავლეთში მკვდარი ზღვის ჩრდილოეთი ნაპირია. სამარიის მთებსა და იუდეის უდაბნოს აღმოსავლეთით იორდანის დაბლობია. ეს დაბლობი თითქმის უდაბნოსავით მშრალი და უნაყოფოა.

ისრაელის სამხრეთში ნეგევი მდებარეობს. ამ მხარეს სახელმწიფოს ტერიტორიის დაახლოებით 60% უკავია. ნეგევის უმეტესი ნაწილი უდაბნოა. ჩრდილოეთ ნეგევის აღმოსავლეთით მკვდარი ზღვის დასავლეთი ნაპირია. შუა და სამხრეთ ნეგევის აღმოსავლეთ კიდეში არავა, ანუ სტეპი მდებარეობს, რომელიც მშრალი და სრულიად უნაყოფოა.

ისრაელის დასავლეთში, ჩრდილოეთ საზღვრიდან ღაზას სექტორამდე, ზღვისპირული დაბლობია. ისრაელის ფარგლებში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო დაახლოებით 190 კილომეტრზეა გადაჭიმული. ზღვისპირული დაბლობის ჩრდილოეთ ნაწილს აღმოსავლეთით გალილის მთები აკრავს, ცენტრალურ ნაწილს სამარიის მთები, სამხრეთ ნაწილს კი იუდეის მთები და ჩრდილოეთ ნეგევი. დაბლობის უმეტეს ნაწილში ჰავა ძლიერ ნოტიოა; ზღვასთან სიახლოვის გამო, იქაური ზამთრები ნალექებიანობით ქვეყნის მთიან რეგიონებს არ ჩამოუვარდება, ოღონდ ზღვისპირეთში წელიწადის ამ დროსაც შედარებით თბილა. ისრაელის მოსახლეობის დაახლოებით 70% ზღვისპირულ დაბლობში ცხოვრობს.

1967 წელს შემოერთებული ტერიტორიები. სამხრეთში, ისრაელსა და ეგვიპტეს შორის - ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ღაზას სექტორი მდებარეობს; პალესტინელი არაბებით დასახლებული ეს ტერიტორია, რომელიც ისრაელმა 2005 წელს დათმო, 2007 წელს პალესტინის ავტონომიასაც გამოეყო და ფაქტიურად დამოუკიდებელი სახელმწიფოა ჰამასის ორგანიზაციის მეთავეობით.

ისრაელის სახელმწიფოსა და იორდანიას შორის მდებარეობს ისრაელის (ქვეყნის) შუა მთიანეთი - იუდეისა და სამარიის ისტორიული კუთხეები - რომელიც ძირითადად პალესტინელი არაბებითაა დასახლებული და უფრო იორდანის დასავლეთი ნაპირის სახელითაა ცნობილი. ეს ტერიტორია ერთდროულად პალესტინის ავტონომიასა და ისრაელის სამხედრო ხელისუფლებას ექვემდებარება და მისი საბოლოო სტატუსი ჯერაც გადაუწყვეტავია.

ჩრდილოეთში, ისრაელსა და სირიას შორის, გოლანის მაღლობები მდებარეობს. ეს ტერიტორია ისრაელმა 1967 წელს აიღო და1981 წლიდან იქ მხოლოდ ისრაელის კანონია ძალაში; სირია ამ ტერიტორიის დაბრუნებას მოითხოვს და მისი საბოლოო სტატუსი ჯერ კიდევ გაურკვეველია.

  • ბუნება: მთები - გალილეის მთიანეთი; უმაღლესი მწვერვალი - მერონი 1,208 მ; მდინარე - იორდანი; ტბები - მკვდარი ზღვა, კინერეტი (იგივე გალილეის).


სახელმწიფო

  • სახელმწიფო სიმბოლოები: ისრაელის დროშა - წარმოადგენს თეთრ ტილოს, რომელსაც ზედა და ქვედა მხარეს ორი ლურჯი ზოლი გასდევს. დროშის ცენტრში გამოსახულია დავითის ექვსქიმიანი ვარსკვლავი. ისრაელის გერბი - წარმოადგენს “ფრანგული” ფორმის ფარს, რომლის ცენტრში გამოსახულია მენორა - შვიდსანთლიანი შანდალი.
  • სახელმწიფო სისტემა - დემოკრატიული რესპუბლიკა.
  • სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი შიმონ პერესი (2007).
  • მთავრობის მეთაური - პრემიერ–მინისტრი ეჰუდ ოლმერტი (2006).
  • საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი (ქნესეთი, 120 წევრი).

დემოგრაფია


ეკონომიკა

  • რესურსები - საშენი ხე-ტყე, სპილენძის მადანი, ბუნებრივი აირი, ფოსფატი, თიხა, სილა.
  • სახელმწიფო ბიუჯეტი - 38,500 მლნ $ (1999).
  • ერთობლივი ეროვნული პროდუქტი - 154.174 მლრდ $(2005), ერთ სულ მოსახლეზე - 15.920 $.
  • ექსპორტი - ხილ-ბოსტნეული, ნავთობპროდუქტები, ქიმიკატები, მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, სასუქები.
  • ვალუტა - ახალი შეკელი (ILS).


ისტორია

ქნესეთი შენობა
ქნესეთი შენობა

ისრაელის სახელმწიფოს მნიშვნელოვანი მოვლენების ქრონოლოგია:

  • 1948 - ისრაელის სახელმწიფოს გამოცხადება;
  • 1948-49 - ომი დამოუკიდებლობისათვის, დასავლეთ იერუსალიმის შეერთება;
  • 1948-52 - ხაიმ ვაიცმანი, ისრაელის პირველი პრეზიდენტი;
  • 1949-53 - დავიდ ბენ-გურიონი, ისრაელის პირველი პრემიერი;
  • 1949 - ისრაელის მიღება გაეროში;
  • 1956 - სინაის კამპანია და ლიბანის კრიზისი;
  • 1967 - ექვსდღიანი ომი, აღმოსავლეთ იერუსალიმისა და სხვა ტერიტორიების შეერთება;
  • 1968-71 - ახალი ებრაულ-არაბული კონფლიქტი;
  • 1973 - ომი სირია-ეგვიპტესთან;
  • 1978 - კემპ-დევიდის შეთანხმება, ეგვიპტესთან სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერა;
  • 1982 - ოპერაცია "შლომ- ა-გალილ", პალესტინელთა სამხედრო ბაზების განადგურება ლიბანის სამხრეთში;
  • 1994 - პალესტინელ არაბთა ავტონომიის შექმნა ღაზასა და იერიქონში.


მემკვიდრეობა

აზიის ქვეყნები

ავღანეთი · აზერბაიჯანი1 · არაბეთის საემიროები · აღმ. ტიმორი4 · ბაჰრეინი · ბანგლადეში · ბჰუტანი · ბრუნეი · კვიპროსი · ეგვიპტე3 · ერაყი · ვიეტნამი · თურქეთი1 · თურქმენეთი · ინდოეთი · ინდონეზია4 · ირანი · ისრაელი · იაპონია · იემენი3 იორდანია · კამბოჯა · კატარი · ჩრდ. კორეა · სამხ. კორეა · ლაოსი · ლიბანი · მალაიზია · მალდივის კუნძულები · მონღოლეთი · მიანმარი · ნეპალი · ომანი · პაკისტანი · რუსეთი1 · საუდის არაბეთი · საქართველო1 · სინგაპური · სირია · სომხეთი · ტაივანი2 · ტაილანდი · ტაჯიკეთი · უზბეკეთი · ფილიპინები · შრი-ლანკა · ჩინეთი · ქუვეითი · ყაზახეთი1 · ყირგიზეთი

დამოკიდებული და სხვა ტერიტორიებისთვის, იხ. დამოკიდებული ტერიტორია და არცნობილი ქვეყნების სია.

1 ნაწილობრივ ევროპაშია.  2 ტაივანი ოფიციალურად არ არის ცნობილი გაეროს მიერ; იხ. ტაივანის პოლიტიკური სტატუსი.
3 ნაწილობრივ აფრიკაშია.  4 ნაწილობრივ ან მთლიანად ეკუთვნის ოკეანიას.
მოძიებულია "http://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98"-დან

Questions for article: ისრაელი

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.

Giant Panda

Mercedes Car
James Bond Guide
This site monitored by SitePinger.net